มหาวิทยาลัยแม่โจ้ กับโครงการอันเนื่องมาจากพระราชดำริ และโครงการในพระองค์  
มูลนิธิโครงการหลวง
กลับไปหน้าแรก.
มูลนิธิโครงการหลวง
เกี่ยวกับโครงการ
ข่าวกิจกรรม
วีดิทัศน์
เว็บไซต์ที่เกี่ยวข้อง
 
 
 
 
 

ความเป็นมาของโครงการ
          
เมื่อครั้งที่พระบาทสมเด็จพระเจ้าอยู่หัวฯ เสด็จแปรพระราชฐานไปจังหวัดเชียงใหม่ ทรงเสด็จขึ้นไปเยี่ยมราษฎรบนดอยต่าง ๆ ทรงพบเห็นสภาพความแร้นแค้น และยากไร้ ของชาวเขา ที่ดำรงชีพอยู่ด้วยการปลูกฝิ่น และถางป่า เผาป่าเพื่อทำไร่เลื่อนลอย ไม่มีที่ทำกินเป็นหลักแหล่ง โยกย้ายไปเรื่อย ๆ ป่าต้นน้ำลำธารถูกทำลายเป็นจำนวนมาก
สิ่งที่พระองค์ทรงพบเห็นในครั้งนั้น ทำให้พระราชทานแนวพระราชดำริและพระราชทรัพย์ส่วนพระองค์ ตั้งโครงการหลวงขึ้นในปี พ.ศ.2512 เพื่อพัฒนาเกษตรบนที่สูง ลดการปลูกฝิ่น และอนุรักษ์ป่าต้นน้ำลำธาร
 
          
โดยมีพระประสงค์จะช่วยเหลือราษฎรชาวไทยภูเขาให้มีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น
"เรื่องที่จะช่วยชาวเขา และโครงการชาวเขานั้นมีประโยชน์โดยตรงกับชาวเขา เพื่อส่งเสริม และสนับสนุนให้ชาวเขามีความเป็นอยู่ที่ดีขึ้น สามารถเพาะปลูกสิ่งที่เป็นประโยชน์และเป็นรายได้ให้กับเขาเอง จุดประสงค์อย่างหนึ่ง คือมนุษยธรรม หมายถึงให้ผู้ที่อยู่ในถิ่นทุรกันดาร สามารถมีความรู้พยุงตัว มีความเจริญได้ อีกอย่างหนึ่ง เป็นเรื่องช่วยในทางที่ทุกคนเห็นว่า ควรจะช่วยเพราะเป็นปัญหาใหญ่คือปัญหาเรื่องยาเสพติด ถ้าช่วยชาวเขาปลูกพืชที่เป็นประโยชน์บ้าง เขาจะเลิกปลูกยาเสพติด คือ ฝิ่น ทำให้นโยบายการระงับการปราบปรามการปลูกฝิ่น และค้าฝิ่นได้ผลดี อันนี้เป็นผลอย่างหนึ่ง อีกอย่างหนึ่งคือชาวเขาตามที่รู้ เป็นผู้ทำการเพาะปลูกโดยวิธีที่จะทำให้บ้านเมืองของเราสู่หายนะได้ที่ถางป่า และปลูกโดยวิธีไม่ถูกต้อง ถ้าพวกเราทุกคนไปช่วยเขาก็เท่ากับช่วยบ้านเมืองให้มีความดี อยู่ดี กินดี และปลอดภัยได้อีกทั่วประเทศ ถ้าสามารถทำโครงการนี้สำเร็จ ให้ชาวเขาอยู่เป็นหลักแหล่ง และสนับสนุนนโยบายจะรักษาป่าไม้ รักษาดินให้เป็นประโยชน์ต่อไป และยั่งยืนมาก"
 
          
พระราชดำรัสที่พระราชทานแก่ผู้เข้าเฝ้าทูลละอองธุลีพระบาทเมื่อวันที่ 10 มกราคม 2517 ถึงเหตุผลที่ว่าทำไมต้องช่วยชาวเขา เปรียบเสมือนนโยบายสำคัญของโครงการปลูกพืชทดแทนฝิ่นโครงการแรกของโลก ที่เริ่มต้นขึ้นอย่างเต็มตัวหลังจากนั้น
จากโครงการเล็ก ๆ ที่มีคนทำงานในระยะเริ่มแรกไม่กี่คน เริ่มขยายใหญ่และกว้างขวางขึ้น มีหน่วยงาน กรม กองต่าง ๆ ของรัฐบาล อาสาสมัครผูเชี่ยวชาญทั้งในและต่างประเทศ เข้ามาช่วยกันทำงาน ประสานงานกันมากขึ้น จึงมีพระราชดำริจัดตั้งเป็นมูลนิธิโครงการหลวงขึ้นเมื่อปี 2535 เพื่อให้เป็นองค์กรนิติบุคคล มีกฎหมายรองรับ มีระบบการบริหารจัดการอย่างมืออาชีพ สามารถทำงานได้อย่างต่อเนื่องมั่นคง
 
           คณาจารย์จากสถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ (มหาวิทยาลัยแม่โจ้) ได้เข้าร่วมทำงานกับโครงการหลวงภาคเหนือ ดำเนินการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพการเกษตรแก่ชาวไทยภูเขาในฐานะอาสา สมัคร ในเขตพื้นที่จังหวัดเชียงใหม่และจังหวัดเชียงราย ในระยะแรกต้องทำงานแบบแก้ปัญหาเฉพาะหน้า เพราะองค์ความรู้ด้านการเกษตรบนที่สูงยังมีไม่มากพอ ต้องอาศัยการทดลองเรียนรู้ทั้งด้านการเกษตร และการดำเนินชีวิตร่วมกันกับชาวไทยภูเขา ต่อมาจึงได้มีโครงการวิจัยบนที่สูงควบคู่กับงานส่งเสริมอาชีพเกษตร
ผลจากความสำเร็จของมูลนิธิโครงการหลวง ทำให้ได้รับรางวัลแมกไซไซสาขา International Understanding เมื่อวันที่ 31 สิงหาคม 2531 และรางวัลโคลัมโบแพลน จาก The Colombo Plan : Drug Advisory Program (DAP) ซึ่งเป็นองค์กรที่ได้รับการสนับสนุนจากรัฐบาลสหรัฐอเมริกา เพื่อร่วมมือแก้ไขปัญหายาเสพติดในภูมิภาคเอเชียแปซิฟิค ในฐานะเป็นองค์กรเดียวของโลกที่แก้ไขปัญหาการปลูกฝิ่นในเชิงสร้างสรรค์เป็นผลสำเร็จ เมื่อปี 2546 ณ กรุงโคลัมโบ ประเทศศรีลังกา
 
           ในปี พ.ศ.2523 สถาบันเทคโนโลยีการเกษตรแม่โจ้ โดยสำนักวิจัยและส่งเสริมวิชาการการเกษตร ได้จัดตั้งฝ่ายพัฒนาเกษตรที่สูงขึ้น เพื่อสนับสนุนงานโครงการหลวงและโครงการพระราชดำริ รับผิดชอบจำนวน 5 ศูนย์ และ 1 โครงการพระราชดำริ และศูนย์สาธิตและฝึกอบรม ดังนี้
1. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงทุ่งหลวง
2. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่สาใหม่
3. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงสะโงะ
4. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงแม่ปูนหลวง
5. ศูนย์พัฒนาโครงการหลวงหมอกจ๋าม
วัตถุประสงค์
  1. เพื่อป้องกันการทำลายป่าต้นน้ำโดยราษฎรชาวเขา และส่งเสริมการปลูกป่าทดแทน
  2. เพื่อจัดให้ราษฎรชาวเขาเลิกโยกย้ายที่ทำกิน และการทำลายป่าเพื่อปลูกฝิ่น ซึ่งเป็นการผิดกฎหมาย และให้รู้จักอยู่เป็นหลักแหล่งโดยดำเนินการจัดหาพันธุ์พืชที่ทดสอบแล้วว่าสามารถปลูกได้ในสภาพภูมิประเทศและสภาพภูมิอากาศที่เป็นถิ่นที่อยู่ของราษฎรชาวเขา อีกทั้งเป็นพืชที่สามารถทำรายได้สูงเท่ากับฝิ่นหรือมากกว่า
  3. เพื่อดำเนินการฝึกอบรมราษฎรชาวเขาให้เข้าใจหลักวิชาการเกษตรที่สูง รวมทั้งการเลี้ยงสัตว์
  4. เพื่อดำเนินการทดลองวิจัยพันธุ์พืชและพันธุ์สัตว์ที่สามารถขยายพันธุ์ให้ราษฎร เพื่อนำไปปลูกและเลี้ยง เพื่อเพิ่มพูนรายได้ โดยทำการศึกษาในด้านการขนส่งและภาวะตลาดด้วย
  5. เพื่อส่งเสริมในด้านการศึกษา อนามัย และการวางแผนครอบครัวแก่ราษฎรชาวเขา
 
เป้าหมายการดำเนินงาน
  1. ช่วยชาวเขาเพื่อมนุษยธรรม
  2. ช่วยชาวไทยโดยลดการทำลายทรัพยากรธรรมชาติ คือ ป่าไม้และต้นน้ำลำธาร
  3. กำจัดการปลูกฝิ่น
  4. รักษาดินและใช้พื้นที่ให้ถูกต้อง คือ ให้ป่าอยู่ในส่วนที่เป็นป่า และทำไร่ ทำสวน ในส่วนที่ควรเพาะปลูก อย่าให้ทั้งสองส่วนนี้รุกล้ำซึ่งกันและกัน
  5. ผลิตพืชเพื่อเพิ่มประโยชน์ทางเศรษฐกิจแก่ประเทศ
 
ลักษณะการดำเนินงาน
  1. งานทางด้านวิจัย มีวัตถุประสงค์หลักเพื่อ
    1. เป็นแหล่งดำเนินงานวิจัยหลักของโครงการวิจัยต่าง ๆ ที่ทันสมัย รวมทั้งเป็นสถานที่ฝึกอบรมและเผยแพร่ผลงานวิจัย
    2. เป็นแหล่งที่ให้ผลิตผล และบริการ เพื่อเป็นรายได้ในการสนับสนุนการดำเนินงานด้านต่าง ๆ
    ปัจจุบันงานวิจัยของโครงการหลวงดำเนินตามกรอบของงานวิจัยโครงการหลวง ระยะเวลา 5 ปี (พ.ศ.2545-2549) ประกอบด้วย
    • งานวิจัยเพื่อเพิ่มประสิทธิภาพ และคุณภาพผลผลิตของพืช
    • งานวิจัยการผลิตสัตว์ และประมง
    • งานวิจัยต้นทุนการผลิต และการตลาด
    • งานวิจัยการอนุรักษ์ และฟื้นฟูทรัพยากรธรรมชาติ
    • งานวิจัยสังคม สาธารณสุข การศึกษา และวัฒนธรรมของชนเผ่า
  2. งานส่งเสริมและพัฒนา เมื่อเริ่มต้นก่อตั้งโครงการหลวงได้มีการทำการส่งเสริมและพัฒนาอาชีพแก่เกษตรกร ควบคู่กันไปกับงานวิจัย โดยในระยะแรกเรียกว่าหมู่บ้านเยี่ยมเยียน ซึ่งเป็นการที่ผู้อำนวยการโครงการ และคณะอาสาสมัครจากหน่วยงานต่าง ๆ เดินทางไปเยี่ยมเยียน และให้การสนับสนุนการประกอบอาชีพแก่เกษตรกรด้านต่าง ๆ เป็นระยะ ๆ
    กิจกรรมหลักของศูนย์พัฒนาโครงการหลวง ประกอบด้วย
    1. การส่งเสริมและพัฒนาอาชีพ
    2. การอนุรักษ์ป่าต้นน้ำลำธาร เช่น โครงการปลูกป่าชาวบ้าน
    3. การสนับสนุนให้เกษตรกรพึ่งตนเอง และมีคุณภาพชีวิตที่ดี
    4. การประสาน และการร่วมมือ โดยศูนย์พัฒนาโครงการหลวงจะประสานงานและร่วมมือกับส่วนราชการ และองค์กรประชาชนในพื้นที่เพื่อให้การดำเนินงานบรรลุวัตถุประสงค์ในทุก ๆ ด้าน
  3. งานการตลาด ปัจจุบัน การดำเนินงานด้านการตลาดของมูลนิธิโครงการหลวงเป็นระบบที่ครบวงจร โดยตั้งอยู่บนพื้นฐานความปลอดภัยของผลผลิตที่จำหน่าย เริ่มจากระบบการจัดการหลังการเก็บเกี่ยวที่มีประสิทธิภาพ สามารถรองรับผลผลิตที่มีปริมาณมากและหลากหลายชนิดได้การคัดบรรจุที่มีระบบตรวจสอบคุณภาพ และปริมาณของผลิตผลเพื่อให้เป็นไปตามมาตรฐานของมูลนิธิโครงการหลวง จากนั้นจึงบรรจุหีบห่อในรูปแบบต่าง ๆ ตามความต้องการของลูกค้า และกระจายไปสู่ลูกค้าทั่วประเทศ
 
ประโยชน์ที่คาดว่าจะได้รับ
  1. สามารถสร้างอาชีพและรายได้แก่เกษตรกรบนพื้นที่สูงได้อย่างยั่งยืน
  2. เกษตรกรสามารถสร้างชุมชนเข้มแข็ง เอาชนะปัญหายาเสพติด
  3. เกษตรกรมีการศึกษาในระดับที่สูงขึ้น สามารถนำความรู้มาพัฒนาชุมชน
  4. เกษตรกรสามารถอนุรักษ์ทรัพยากรธรรมชาติบนพื้นที่สูงได้อย่างยั่งยืน
  5. ส่งเสริมความร่วมมือที่ดีต่อกัน
 
หน่วยงานที่ร่วมโครงการ
  1. กรมป่าไม้
  2. กรมปศุสัตว์
  3. สถาบันวิจัยวิทยาศาสตร์และเทคโนโลยีแห่งประเทศไทย
  4. กรมประมง
  5. มหาวิทยาลัยเกษตรศาสตร์
  6. มหาวิทยาลัยเชียงใหม่
  7. มหาวิทยาลัยแม่โจ้
  8. สถาบันวิจัยและพัฒนาพื้นที่สูง
  9. กรมพัฒนาที่ดิน
  10. สำนักงานเกษตรจังหวัดเชียงใหม่
  11. ชลประทานเชียงใหม่
  12. ศูนย์อุตุนิยมวิทยาภาคเหนือ
  13. สหกรณ์จังหวัดเชียงใหม่
  14. กรมทรัพยากรน้ำบาดาล
  15. กรมพัฒนาสังคมและสวัสดิการ
  16. กรมการปกครอง
 
ดาวน์โหลด